قشون ( نظام ) در وضع فعلى ، چه براى شاه و چه براى مملكت ، هيچ اقدام مهمى نبايد انتظار داشت ؛ و ديگر آنكه در برابر قواى اروپائى از اين قشون هيچ نوع مقاومتى متصور نيست . اما در برابر اغتشاشات داخلى و جنگ و گريز تركمنها ، يك‌سوم اين قوا به خوبى كفايت مىكند . اگر دلسوزى ، رسيدگى و مزد مناسبى در كار باشد ، زير نظر فرماندهانى كه بتوانند اعتماد سربازان را به خود جلب كنند ، اين مملكت مىتواند نيروى نظامى قابل توجهى در اختيار داشته باشد ؛ زيرا اين سربازان از همان خون و نژاد هستند كه روزگارى نادر شاه به كمك آنها نه تنها كشور را از چنگ دشمنان متعددى چون افغانها و تركان نجات بخشيد ، بلكه سراسر آسيا را بلرزه افكند و حتى روسيه را به احترام واداشت . متأسفانه اين مواد اوليهء عالى ، عاطل و باطل و بىفايده مانده ، همه بهدر مىرود . دربارهء ساير اصناف يعنى روحانيون ، بازرگانان ، پيشه‌وران ، كشاورزان و چادرنشينان در جاى خود به تفصيل بحث خواهد شد .